X
تبلیغات
رایتل
ایمنی و بهداشت حرفه ای
ایمنی و بهداشت حرفه ای

آیین‌نامه‌ پیشگیری‌ و مبارزه‌ با آتش‌ سوزی‌ در کارگاه‌ها۱

                            آیین‌نامه‌ پیشگیری‌ و مبارزه‌ با آتش‌ سوزی‌ در کارگاه‌ها  

 

ماده‌ 1: به‌ موجب‌ ماده‌ 47 قانون‌ کار آیین‌نامه‌ مربوط‌ به‌ پیشگیری‌ و مبارزه‌ با آتش‌ سوزی‌ در کلیه‌ کارگاه‌ها به‌ شرح‌ زیر تدوین‌ می‌گردد.

فصل‌ اول‌ - وسایل‌ پیشگیری‌ و مبارزه‌ با آتش‌ سوزی‌

تدارکات‌ عمومی‌

ماده‌ 2: کلیه‌ کارگاه‌ها باید دارای‌ وسایل‌ و تجهیزات‌ کافی‌ پیشگیری‌ و مبارزه‌ با آتش‌ سوزی‌ بوده‌ و در تمام‌ ساعات‌ شبانه‌ روز اشخاصی‌ را که‌ از تعلیمات‌ لازم‌ بهره‌مند و به‌ طریقه‌ صحیح‌ استعمال‌ وسایل‌ و تجهیزات‌ مربوطه‌ آشنا باشند در اختیار داشته‌ باشند.

تبصره‌ 1-  در نقاطی‌ که‌ مراکز آتش‌ نشانی‌ وجود دارد کارگاه‌ها باید وسیله‌ ارتباط‌ با مراکز مزبور را در اختیار داشته‌ باشند.

تبصره‌ 2-  هر کارگاه‌ باید گزارش‌ کلیه‌ آتش‌ سوزی‌های‌ کوچک‌ و بزرگ‌ خود و مواد و وسائلی‌ که‌ برای‌ اطفاء آن‌ بکار رفته‌ و میزان‌ خسارت‌ مالی‌ وارده‌ را به‌ اطلاع‌ مرکز آتش‌ نشانی‌ محل‌ و اداره‌ کل‌ بازرسی‌ کار برساند.

ذخیره‌ آب‌

ماده‌ 3: برای‌ خاموش‌ نمودن‌ حریق‌های‌ احتمالی‌ در هر کارگاه‌ باید آب‌ با فشار کافی‌ تامین‌ گردد و در صورت‌ عدم‌ وجود ارتباط‌ با لوله‌ کشی‌ شهر از لحاظ‌ تامین‌ آب‌ با نظر مقام‌ صلاحیت‌دار و پیش‌بینی‌ حداکثر وسعت‌ آتش‌ سوزی‌ در کارگاه‌ به‌ تهیه‌ ذخیره‌ آب‌ کافی‌ اقدام‌ شود.

لوله‌ها و شلانگهای‌ آب‌ آتش‌ نشانی‌

ماده‌ 4: لوله‌های‌ اصلی‌ آب‌ آتش‌ نشانی‌ و شلانگاه‌ بایستی‌ پیوسته‌ آماده‌ برای‌ استفاده‌ بوده‌ و به‌ نحوی‌ قرار گرفته‌ و یا محافظت‌ شود که‌ حرکت‌ وسائط‌ نقلیه‌ صدمه‌ای‌ به‌ آنها وارد نیاورد و در مواردی‌ که‌ بر حسب‌ ضرورت‌ شلانگاه‌ در عرض‌ جاده‌ یا معبر وسائط‌ نقلیه‌ عبور داده‌ می‌شود بایستی‌ پلهای‌ مخصوص‌ برای‌ محافظت‌ آنها تهیه‌ و بر روی‌ آنها گذاشته‌ شود تا عبور وسائط‌ نامبرده‌ از روی‌ پلهای‌ مذکور انجام‌ گرفته‌ و آسیبی‌ به‌ شلانگها و در نتیجه‌ اختلالی‌ در کار مبارزه‌ با آتش‌ سوزی‌ وارد نیاید.

ماده‌ 5: برای‌ جلوگیری‌ از یخ‌ زدن‌ آب‌ در لوله‌های‌ اصلی‌ و شلانگها در زمستان‌ باید اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ دفن‌ و عایق‌ پیچی‌ لوله‌های‌ اصلی‌ و خالی‌ کردن‌ شلانگها پس‌ از استعمال‌ و غیره‌ بعمل‌ آید و در نقاط‌ سردسیر که‌ احتمال‌ انجماد آب‌ در مخازن‌ و لوله‌ها بیشتر است‌ بایستی‌ مخازن‌ آب‌ زیرزمینی‌ بوده‌ و از تلمبه‌ استفاده‌ گردد. و شیرهای‌ آب‌ باید حداقل‌ در عمق‌ 25 سانتیمتر در حوضچه‌های‌ مخصوص‌ قرار داده‌ شود و دریچه‌ سرپوش‌ آنها عایق‌ و آب‌ بندی‌ شده‌ تا آب‌ برف‌ و باران‌ در داخل‌ آنها نفوذ ننماید.

تبصره‌ -  برای‌ جلوگیری‌ از انجماد آب‌ در شیرهای‌ آب‌ آتش‌ نشانی‌ شیر احتیاط‌ آنرا باید در طی‌ زمستان‌ هفته‌ای‌ یک‌ مرتبه‌ باز و آب‌ موجود را تخلیه‌ نمود.

ماده‌ 6: برای‌ اطمینان‌ از حاضر بکار بودن‌ لوله‌های‌ اصلی‌ آب‌ آتش‌ نشانی‌ آزمایش‌ ماهیانه‌ آنها جهت‌ تمیز شدن‌ از رسوبات‌ و گل‌ لای‌ ضروری‌ می‌باشد.

ماده‌ 7: کلیه‌ سرقفل‌ها در شلانگها و لوله‌های‌ آب‌گیری‌ لوله‌های‌ آب‌ آتش‌ نشانی‌ در کارگاه‌ها باید حتی‌ المقدور از نوع‌ و اندازه‌ ای‌ که‌ در مرکز آتش‌ نشانی‌ محل‌ بکار می‌رود انتخاب‌ شود. تا در صورتی‌ که‌ از مرکز مذکور استمداد شود اشکالی‌ پیش‌ نیاید.

ماده‌ 8: شلانگهایی‌ که‌ برای‌ اطفاء حریق‌ در محوطه‌ باز کارگاه‌ها بکار برده‌ می‌شود بایستی‌ اقلاً از شلانگهایی‌ به‌ قطر 5/63 میلیمتر (5/2 اینچ‌) و سر لوله‌های‌ به‌ قطر از 19 تا 4/25 میلیمتر (از  تا 1 اینچ‌) با در نظر گرفتن‌ فشار آب‌ انتخاب‌ گردد.

ماده‌ 9: شلانگهایی‌که‌ در داخل‌ ساختمان‌ برای‌ مبارزه‌ با حریق‌ بکار برده‌ می‌شود بایستی‌ از نوع‌ شلانگهای‌ قرقره‌ اقلاً از 4/25 تا 4/44 میلیمتر یا (1 تا  اینچ‌) و سر لوله‌های‌ به‌ قطر از 5/9 تا 7/12 میلیمتر ( تا  اینچ‌) با در نظر گرفتن‌ فشار آب‌ انتخاب‌ گردد.

ماده‌ 10: شلانگهای‌ آتش‌ نشانی‌ را پس‌ از هر مرتبه‌ استعمال‌ باید کاملاً از آب‌ خالی‌ نمود و شلانگهای‌ آستر لاستیکی‌ را باید اقلاً هرسه‌ ماه‌ یک‌ مرتبه‌ آزمایش‌ نمود.

استعمال‌ آب‌

ماده‌ 11: در مواردی‌ که‌ مقادیر زیادی‌ مایعات‌ قابل‌ اشتعال‌ و انواع‌ مختلف‌ روغن‌ها و رنگ‌ها و امثال‌ آن‌ یا گردهای‌ آلی‌ قابل‌ اشتعال‌ در معرض‌ حریق‌ قرار گرفته‌ باشد به‌ هیچوجه‌ نباید مبادرت‌ به‌ استعمال‌ آب‌ کرد مگر آنکه‌ به‌ صورت‌ پودر استعمال‌ شود.

ماده‌ 12: در مواردی‌ که‌ تجهیزات‌ الکتریکی‌ دارای‌ جریان‌ الکتریسیته‌ هستند و دچار آتش‌سوزی‌ می‌شوند باید از خاموش‌ کننده‌های‌ سودا اسید و مولد کف‌ و همچنین‌ استعمال‌ آب‌ اکیداً خودداری‌ گردد.

ماده‌ 13: در مواردی‌ که‌ پودر فلزات‌ قابل‌ اشتعال‌ مانند پودر آلومینیوم‌ یا پودر منیزیم‌ و غیره‌ در معرض‌ حریق‌ قرار گیرد و همچنین‌ موادی‌ نظیر کربور دو کلسیم‌ و غیره‌ که‌ با ریختن‌ آب‌ روی‌ آنها ممکن‌ است‌ گازهای‌ قابل‌ اشتعال‌ و قابل‌ انفجار و یا مضره‌ از آنها متصاعد گردد از استعمال‌ آب‌ بایستی‌ بکلی‌ احتراز نمود.

ماده‌ 14: در محل‌ ورود و داخل‌ ابنیه‌ کارخانجات‌ و موسساتی‌ که‌ یک‌ یا چند نوع‌ از مواد مشروحه‌ در ماده‌های‌ 11، 12 و 13 وجود دارد باید نوع‌ آن‌ مواد را روی‌ تابلوی‌ مخصوص‌ آگهی‌ نمود و ضمناً وجود چنین‌ موادی‌ را باید به‌ مرکز آتش‌ نشانی‌ محل‌ که‌ ممکن‌ است‌ در صورت‌ بروز آتش‌ سوزی‌ از آن‌ استمداد شود اطلاع‌ داد.

دستگاه‌های‌ ثابت‌ آب‌ پاش‌ خودکار و انواع‌ دیگر آن‌

ماده‌ 15: در کارگاه‌ها و موسساتی‌ که‌ برای‌ مبارزه‌ با حریق‌ دستگاه‌های‌ ثابت‌ آب‌ پاش‌ خودکار بکار برده‌ می‌شود شیرهای‌ اصلی‌ کنترل‌ آب‌ این‌ دستگاه‌ها باید در تمام‌ اوقات‌ باز نگاهداشته‌ شود و فقط‌ به‌ دستور یک‌ شخص‌ مسئول‌ می‌توان‌ شیرهای‌ مذکور را برای‌ قطع‌ نمودن‌ جریان‌ آب‌ در داخل‌ دستگاه‌ها بست‌.

ماده‌ 16: شیرهای‌ مذکور در ماده‌ (15) بایستی‌ مجهز به‌ اسباب‌ الکتریکی‌ خودکار صوتی‌ بوده‌ تا در صورت‌ بسته‌ شدن‌ به‌ اطاق‌ متصدی‌ مربوطه‌ اعلام‌ خطر شود.

ماده‌ 17: فاصله‌ سر آب‌ پاشهای‌ خودکار از اشیاء مورد حفاظت‌ و سایر نقاط‌ اطراف‌ آنها باید از 60 سانتیمتر (12 اینچ‌) کمتر نباشد.

ماده‌ 18: دستگاه‌های‌ ثابت‌ خودکاری‌ که‌ با کف‌ یا انیدرید کربنیک‌ و غیره‌ برای‌ خاموش‌ کردن‌ مواد قابل‌ احتراق‌ و اشتعال‌ در کارگاه‌ها نصب‌ گردیده‌ باید همیشه‌ طبق‌ اصول‌ فنی‌ آماده‌ بکار نگاهداشته‌ شود.

خاموش‌ کننده‌های‌ دستی‌ و چرخ‌ دار

ماده‌ 19: کلیه‌ کارگاه‌ها و موسسات‌ صنعتی‌ اعم‌ از اینکه‌ در آنها وسیله‌ حفاظتی‌ از نوع‌ دستگاه‌های‌ تصویب‌ شده‌ ثابت‌ خودکار وجود داشته‌ یا نداشته‌ باشد باید برای‌ حفاظت‌ علیه‌ حریقهای‌ کوچک‌ اتفاقی‌ به‌ خاموش‌ کننده‌های‌ دستی‌ مناسب‌ با نوع‌ حریق‌هایی‌ که‌ ممکن‌ است‌ از نقطه‎نظر کیفیت‎کار و موادی‌ که‌ درکارگاه‌ها و موسسات‎مذکور وجودداردمجهز‎باشد.

ماده‌ 20: خاموش‌ کننده‌های‌ دستی‌ و چرخدار را باید پیوسته‌ در مکانی‌ مناسب‌ و مشخص‌ که‌ احتمال‌ بروز حریق‌ در آن‌ کمتر و دسترسی‌ به‌آن‌ آسان‌تر است‌ نگاهداری‌ نمود و محل‌ نصب‌ یا نگاهداری‌ آنها بایستی‌ با رنگ‌ قرمز مشخص‌ شود.

ماده‌ 21: در مواردی‌ که‌ مواد سوختنی‌ غیر از آنچه‌ در مواد 22، 23 و 24 آتی‌ ذکر می‌شود درمعرض‌ حریق‌ قرارگیرند وسایل‌ قابل‌ حمل‌ مبارزه‌ با آتش‌ می‌تواند شامل‌ لوازم‌ زیرباشد.

سطل‌ آب‌ - سطل‌ شن‌ - شلانگهای‌ قرقره‌ای‌ با استفاده‌ از شیر آب‌ عمومی‌ یا از مخازن‌ مرتفع‌ آب‌ - خاموش‌ کننده‌های‌ محتوی‌ مواد سودا اسید یا آب‌ گاز و ضمناً در مواقعی‌ که‌ برودت‌ هوا باعث‌ انجماد آب‌ می‌شود بایستی‌ تدابیر احتیاطی‌ برای‌ جلوگیری‌ از یخ‌ زدن‌ آب‌ در شیرها و یخ‌ زدن‌ خاموش‌ کننده‌های‌ سودا اسید و آب‌ گاز بکار برد.

ماده‌ 22: برای‌ خاموش‌ نمودن‌ حریقهای‌ مایعات‌ قابل‌ اشتعال‌ و انواع‌ مختلف‌ روغنها و رنگها نباید از خاموش‌ کننده‌های‌ آبی‌ استفاده‌ شود بلکه‌ باید از خاموش‌ کننده‌های‌ حاوی‌ کف‌ یا پودر شیمیایی‌ و خاموش‌ کننده‌هایی‌ از نوع co2 و سایر خاموش‌ کننده‌های‌ معادل‌ آن‌ استفاده‌ گردد.

ماده‌ 23: چنانچه‌ حریق‌ در مکانی‌ روی‌ دهد که‌ تجهیزات‌ الکتریکی‌ که‌ دارای‌ جریان‌ الکتریسیته‌ است‌ در معرض‌ آتش‌ سوزی‌ قرار گرفته‌ باشد در این‌ صورت‌ وسایل‌ و تجهیزات‌ قابل‌ حمل‌ فوق‌الذکر نباید شامل‌ کف‌ یا دستگاه‌های‌ آتش‌ نشانی‌ آبی‌ باشد، بلکه‌ بجای‌ آنها باید از خاموش‌ کننده‌های‌ حاوی‌ کف‌ یا پودر شیمیایی‌ یا سایر مواد معادل‌ استفاده‌ کرد علاوه‌ بر این‌ مسئله‌ شدت‌ و ضعف‌ جریان‌ الکتریسیته‌ در دستگاه‌هایی‌ که‌ دچار حریق‌ گردیده‌ نیز باید مورد توجه‌ مامورین‌ آتش‌ نشانی‌ از نظر حفاظت‌ شخصی‌ قرار گیرد.

ماده‌ 24: برای‌ خاموش‌ کردن‌ حریق‌ پودر یا براده‌ فلزاتی‌ نظیر منیزیم‌ آلومینیوم‌ و غیره‌ باید از استعمال‌ هرگونه‌ مایع‌ و مواد خاموش‌ کننده‌ از نوع‌ سودا اسید کف‌ - پودر شیمیایی‌ و غیره‌ موکداً جلوگیری‌ بعمل‌ آورد و بایستی‌ با ایجاد دیواره‌ یا سدی‌ از شن‌ و ماسه‌ نرم‌ و خشک‌ گردسنگ‌ و سایر مواد خنثی‌ که‌ به‌ مقدار فراوان‌ در محل‌ آماده‌ و در دسترس‌ گذاشته‌ شده‌ است‌ مانع‌ از توسعه‌ و پیشرفت‌ آتش‌ گردید و یا پودر مخصوصی‌ که‌ به‌وسیله‌ کارخانه‌ سازنده‌ فلز منظور توصیه‌ شده‌ است‌ اقدام‌ به‌ خاموش‌ نمودن‌ آتش‌ نمود.

ماده‌ 25: در مورد خاموش‌ کننده‌های‌ دستی‌ و چرخدار مراتب‌ زیر را باید رعایت‌ نمود.

الف-بازرسی‌ ماهیانه‌ از کلیه‌ آنها به‎استثنای‌ نوع co2 که‌ هر6ماه‌ یک‎مرتبه‌‎باید بازرسی‌ شود.

ب‌ - بازرسی‌ سالیانه‌ برای‌ اطلاع‌ از کیفیت‌ و کمیت‌ مواد خاموش‌ کننده‌ و در صورت‌ لزوم‌ برای‌ دوباره‌ پر کردن‌ آنها.

ج‌ - آزمایش‌ دو ساله‌ برای‌ تحت‌ فشار گذاشتن‌ بدنه‌ ظروف‌ خاموش‌ کننده‌ با فشاری‌ که‌ از طرف‌ کارخانه‌ سازنده‌ تعیین‌ شده‌ است‌.

تبصره‌ - خاموش‎کننده‌ها را بایدبلافاصله‌ پس‌ ازاستعمال‌ دوباره‌ پرنموده‌ و درمحل‎خود‎گذاشت‌.

ماده‌ 26: توجه‌ اشخاصی‌ را که‌ در مبارزه‌ حریق‌ شرکت‌ دارند باید به‌ خطرات‌ استعمال‌ خاموش‌ کننده‌های‌ از نوع‌ تتراکلرور دو کربن‌ و برومو دو متیل‌ در فضای‌ مسدود جلب‌ نمود زیرا مواد مذکور سمی‌ بوده‌ و در اثر حرارت‌ آتش‌ تجزیه‌ شده‌ و تولید بخارات‌ سمی‌ می‌نماید و نیز باید آنها را به‌ عملیات‌ شیمیایی‌ که‌ در بعضی‌ موارد بین‌ مایعات‌ خاموش‌ کننده‌ مذکور و موادی‌ که‌ برای‌ خاموش‌ کردن‌ آنها بکار رفته‌ است‌ رخ‌ می‌دهد آگاه‌ نمود.


                       

                                                    ( قسمت اول ) 

قالب وبلاگ